اسکن هسته ای مغز یک روش تصویربرداری پزشکی هسته ای است که از مواد رادیواکتیو برای ایجاد عکسهای سه بعدی استفاده می شود.

تصویربرداری هسته ای مغز با دستگاه گاماکمرا (اسپکت) روشی تشخیصی و از اسکنهای کاربردی در پزشکی هسته ای است.

از این اسکن در موارد زیر استفاده می شود:

  • برای اندازه گیری جریان خون در مغز
  • تشخیص اختلالات ناشی از عملکرد و متابولیسم مغز
  • مطالعه الگوهای عملکردی در مغز
  • بررسی بیماریهای مرتبط به بافت مغز از جمله آلزایمر، صرع، تشخیص سکته مغزی، ترومای مغزی و …

در اسکن مغز با استفاده از دستگاه اسپکت تصاویر به صورت دو بعدی و سه بعدی قابل رویت خواهند بود.

 

تصویربرداری مغز 

اسکن اسپکت (اسکن اسپکت (Spect))

اسکن اسپکت نوعی آزمایش تصویربرداری هسته‌ای است، طوری که در این روش از یک رادیودارو و یک دوربین ویژه برای ایجاد تصاویر ۳ بعدی استفاده می‌شود.

مقطع نگاری رایانه‌ای تک فوتونی این امکان را فراهم میکند تا پزشکان عملکرد برخی از اندام‌های داخلی بدن را مشاهده و بررسی کنند.

اسکن اسپکت می‌تواند در تعیین محدوده‌ای از مغز که تحت تأثیر موارد زیر قرار گرفته اند، کاربردی باشد:

  • دمانس
  • گرفتگی رگ‌های خونی
  • تشنج
  • صرع
  • جراحت سر
  • تروماهای مشکوک مغزی

 

تفاوت اسپکت با MRI و FMRI و PET؟

MRI آناتومی فیزیکی یا ساختار مغز را نشان می دهد اما اسپکت نشان می دهد که مغز چگونه کار می کند.

PET که تکنیک هسته ای دیگری می باشد بسیار شبیه اسپکت است اما از نظر هزینه، گرانتر است.

اسپکت و PET مناطقی از مغز که سالم هستند، بیش فعال هستند یا کم تحرک هستند را نشان می دهند اما MRI هیچ اطلاعاتی از فعالیت ها نمی دهد.

یک ورژن جدیدتر از MRI که  Fmri نام دارد، توانایی نشان دادن فعالیت مغزی را دارد.

Fmri فعالیت های عصبی فوری را نشان می دهد تا متوجه شویم  که چگونه مغز به یک محرک خاص پاسخ می دهد.

به وسیله اسپکت ما فعالیت مغز را به طور میانگین حول چندین دقیقه می بینیم که خیلی نتیجه بهتری برای نشان دادن عملکرد روزانه مغز مانند تمرکز و خواندن و غیره را به ما می دهد .

 

چرا نیاز به اسکن هسته ای مغز است؟

عکسبرداری اسپکت مغزی جریان خون مغز را بصورت قابل اعتمادی اندازه گیری می کند.

از آنجایی که عملکرد مغز وابسته به جریان خون در آن می باشد، با این اندازه گیری می توان الگوهای عملکردی درمغز را مشخص کرد.

سه موردی که برای تشخیص پزشکان مهم است، به شرح زیر می باشد:

  1. مناطقی از مغز که خوب کار می کنند.
  2. ناحیه هایی از مغز که به خوبی اما به سختی کار می کنند.
  3. مناطقی که به اندازه کافی خوب کار نمی کنند.

 

اسکن هسته ای مغز

مراحل اسکن هسته ای مغز 

اسکن مغز در اکثر موارد به روش تصویربرداری اسپکت انجام میشود که با نام پرفیوژن مغز هم شناخته می شود.

 

 آمادگی ها و نکات لازم قبل از انجام اسکن مغز

  • انجام این اسکن در خانمهای باردار یا شیرده، با نظر پزشک معالج یا پزشک بخش صورت میگیرد.
  • بهتر است بیمار ۲۰ الی ۳۰ دقیقه قبل از انجام تزریق، در اتاقی آرام استراحت نماید.
  • هنگام مراجعه یا در روز اسکن، بیمار باید تمامی مدارک پزشکی مرتبط قبلی (در صورت موجود بودن) را به همراه خود داشته باشد.
  • وجود یک نفر همراه برای بیماران مسن، کودکان، افراد معلول و کم توان ذهنی و بیماران بدحال الزامی می باشد.
  • لازم نیست بیمار در روز اسکن ناشتا باشد.
  • لیست کلیه داروهایی که توسط بیمار مصرف می شود، باید به اطلاع پزشک برسد.
  • مواردی چون وجود سابقه ضربه به سر، سکته مغزی، تشنج، اختلال حافظه و … به پزشک اطلاع داده شود.

 

موارد مهمی که بیمار باید در اسکن هسته ای مغز، رعایت کند

  • بیمار پس از اتمام اسکن باید تا ۲۴ ساعت از نزدیک شدن به کودکان زیر ۱۲ سال و خانم های باردار، خودداری کند
  • بیمار باید حداقل ۲ متر فاصله خود را تا ۲۴ ساعت، حفظ کند.
  • به هنگام استفاده از سرویس های بهداشتی از آب فراوان استفاده نماید.
  • مادران شیرده به مدت ۲۴ ساعت شیر خود را بدوشند و دور بریزند.

 

نحوه انجام اسکن مغز

  • تکنسین بیمار را برای تزریق رادیودارو، به اتاق تزریق (Hot-Lab) می برد.
  • تزریق در این اسکن وریدی است و داروی مورد استفاده در مغز جذب می شود.
  • سپس بیمار به مدت حداقل ۳۰-۴۵ دقیقه در سالن یا اتاق انتظار بعد از تزریق منتظر می ماند.
  • بهتر است اتاق انتظار کاملا آرام و با نور کم باشد.
  • ۴۵ دقیقه بعد از تزریق رادیودارو، تصویربرداری از مغز شروع می شود.
  • زمان تقریبی اسکن مغز به روش اسپکت حدود ۴۵ دقیقه است.

 

منبع: mayoclinic