اثربخشی PET برای درک بیماری های التهابی ناشی از سیستم ایمنی، در تحقیقات جدید پزشکی هسته ای، به اثبات رسیده است.

تجسم ضایعات التهابی توسط PET با ۱۸F-FDG به عنوان ردیاب (رادیودارو) و توسط MRI با مواد حاجب نشاندار شده با گادولینیوم، انقلابی ایجاد کرده است.

جدا از سایر نشانه‌ها، ۱۸F-FDG PET و MRI به طور قابل‌توجهی تشخیص و نظارت بر بیماری‌های التهابی ناشی از سیستم ایمنی را بهبود بخشیده‌اند.

تشخیص پاسخ بافتی و فرآیندهای بازسازی بافت، که همراه با بیماری های التهابی ناشی از سیستم ایمنی هستند، تا همین اواخر امکان پذیر نبوده است.

 

اثربخشی PET چگونه است؟

فرآیندهای بازسازی بافت در طول التهاب بر اساس فعال شدن و گسترش سلول های استرومای مزانشیمی در اندام های پارانشیماتوز یا غشای سینوویال مفاصل ملتهب است.

این سلول‌ها نشانگرهای خاصی مانند پروتئین فعال‌کننده فیبروبلاست (FAP) را بیان می‌کنند.

که می‌توان این سلول‌ها را با ترکیبات نشاندار رادیویی با استفاده از PET مشاهده کرد.

شواهد اول نشان می‌دهد که تجمع کانونی ردیاب‌های FAPI، مشاهده می‌شود که با ترکیبی از التهاب مزمن و پاسخ‌های بافتی، مشخص می‌شوند.

این داده‌ها نشان می‌دهند که ردیاب‌هایی مانند FAPI امکان تجسم پویایی پاسخ‌های بافتی در بیماری‌های التهابی با واسطه ایمنی را در داخل بدن فراهم می‌کنند.

این پیشرفت گزینه های جدیدی را برای شناخت بازسازی بافت در زمینه التهاب مزمن، باز می کند.

اخیراً، ردیاب‌های مبتنی بر کینولین نشاندار شده رادیویی مناسب برای PET که به عنوان FAPI عمل می‌کنند، توسعه یافته‌اند.

هدف اولیه این توسعه تصویربرداری از واکنش های استرومایی در تومورها و متاستازها بود.

البته در ادامه شواهد قابل توجهی در مورد کاربرد بالینی FAPI PET در انکولوژی در حال پیدایش است.

بازسازی بافت نیز پیامد التهاب مزمن است.

بنابراین فعال شدن فیبروبلاست ها نه تنها به تومورها محدود نمی شود، بلکه در بیماری های التهابی ناشی از سیستم ایمنی مانند اسکلروز سیستمیک و بیماری های مرتبط با IgG4 و آرتریت التهابی نیز رخ می دهد.

در این بیماری‌ها، فعال شدن فیبروبلاست ممکن است در نهایت منجر به اختلال عملکرد شدید ارگان، ناتوانی یا حتی مرگ شود.

بازسازی بافت گام مهمی برای ایجاد آسیب در بیماری های التهابی با واسطه ایمنی است.

 

اثربخشی PET با ۱۸F-FDG یا MRI با مواد حاجب

تا به امروز، روش‌های تصویربرداری مورد استفاده در بیماری‌های التهابی ناشی از سیستم ایمنی، عمدتاً به تشخیص التهاب محدود می‌شوند.

PET با ۱۸F-FDG یا MRI با مواد حاجب نشاندار شده با گادولینیوم برای تشخیص کمیت التهاب استفاده می شود اما فعال شدن استرومای مزانشیمی را تجسم نمی کنند

به همین دلیل این روش ها، امکان تشخیص روند تخریب بافت را نمی دهند.

علاوه بر این، تکنیک‌هایی مانند CT به جای اندازه‌گیری فرآیند پویا تغییر بافت، امکان کمی کردن آسیب انباشته را فراهم می‌کند.

 

اثربخشی PET

 

مطالعات در این مورد چه می گویند؟

اثربخشی FAPI PET در بیماری‌های التهابی تجمع ردیاب موضعی را نشان می‌دهد که پاسخ‌های بافت مزانشیمی را در بیماری‌های مختلف منعکس می‌کند.

بیماری هایی چون، بیماری‌های فیبروتیک ریه و کبد، و همچنین آرتریت و کولیت .

یک مثال قابل توجه از اینکه چگونه فعال شدن استرومای مزانشیمی بر عملکرد اندام تأثیر می گذارد، فیبروز ریوی است که می تواند به عنوان یک اختلال ایدیوپاتیک یا در زمینه بیماری های خود ایمنی مانند اسکلروز سیستمیک ایجاد شود.

فیبروز ریوی اغلب یک بیماری شدید و پیشرونده است که منجر به نارسایی تنفسی می شود.

تشخیص با استفاده از معیارهای بالینی و CT با وضوح بالا ایجاد می شود. دو مطالعه اخیر نشان داده اند که FAPIها در فیبروز ریوی تجمع می یابند.

 

مطالعه اول:

این مطالعه، افزایش جذب FAPI را در ۱۵ بیمار با زیرگروه های مختلف بیماری فیبروتیک بینابینی ریه بدون مشخص کردن بیشتر زیرگروه های آنها گزارش کرد.

بین شاخص های CT فیبروز و جذب FAPI اندازه گیری شده در نواحی فیبروتیک همبستگی معنی دار اما متوسط وجود داشت.

نویسندگان این فرضیه را مطرح کردند که FAPI PET/CT ممکن است در ارزیابی سیر فیبروز ریوی و به ویژه در نظارت بر اثر درمان نقش داشته باشد.

 

مطالعه دوم اثربخشی PET:

برگمان و همکاران گروهی از ۲۱ بیمار مبتلا به فیبروز ریوی مرتبط با اسکلروز سیستمیک را با استفاده از ۶۸Ga-FAPI-04 PET/CT مورد مطالعه کرد.

بیماران اسکلروز سیستمیک همچنین افزایش تجمع FAPI در نواحی فیبروتیک ریه ها را نشان دادند.

جذب FAPI مربوط به پارامترهای بیماری فعال تر بود که با نمرات فعالیت بالینی بالاتر اندازه گیری شد.

علاوه بر این، مشخص شد که میزان جذب FAPI مستقل از میزان درگیری در سی تی اسکن و عملکرد ریه در ابتدا با پیشرفت بیماری ارتباط دارد.

در ۵ بیمار تحت درمان با مهارکننده تیروزین کیناز و عامل آنتی فیبروتیک نینتدانیب، تغییرات در جذب FAPI با پاسخ به درمان مطابق با تغییرات در عملکرد ریه بود.

این یافته‌های اخیر در تضاد با یافته‌های منتشر شده برای ۱۸F-FDG PET/CT است که در مقاله‌ای که توسط Bondue و همکاران منتشر شد، برای پاسخ درمانی پیش‌بینی‌کننده نبود.

نتایج نشان می‌دهد که تشخیص پاسخ‌های بافت فیبروتیک مبتنی بر FAPI PET بیشتر با فرآیند پاتولوژیک اسکلروز سیستمیک مرتبط است تا تشخیص سیگنال التهابی ۱۸F-FDG توسط PET.

در هر صورت، مطالعات بزرگتری برای روشن شدن و تعیین نقش FAPI PET در نظارت بر پاسخ درمانی بیماری بینابینی ریه مورد نیاز است.

 

نتیجه گیری

به طور خلاصه، این شواهد پارادایماتیک تنها شروعی برای استفاده گسترده تر از تصویربرداری FAPI PET در بیماری های التهابی با واسطه ایمنی است.

این مثال‌ها ممکن است با توجه به اثربخشی PET، نقش بالینی FAPI PET را بیشتر گسترش دهند، زیرا دیدگاهی کاملاً جدید در مورد بازسازی بافت، فیبروز و آسیب در بیماری‌های التهابی مزمن ارائه می‌دهد.

این یافته‌ها همچنین فرصت‌های جدیدی را برای شناخت زودهنگام فرآیند بازسازی بافت، پیش‌بینی آسیب و پاسخ به درمان‌های ضد فیبروتیک ارائه می‌دهند.

 

منبع: jnm.snmjournals