اسکن تخلیه معده (فاز جامد یا مایع) یکی دیگر از اسکن های هسته ای برای تشخیص است که به نام مطالعه یا آزمایش تخلیه معده نیز، عنوان می شود.

این روش از پزشکی هسته ای برای تعیین سرعت خروج غذا از معده استفاده می شود.

در این اسکن از مقدار کمی مواد رادیواکتیو برای انتشار انرژی فوتون استفاده می شود تا توسط یک دوربین گاما شناسایی و یک تصویر کامپیوتری ایجاد شود.

می توانید اطلاعات بیشتر در مورد این نوع اسکن تشخیصی را در ادامه و در سایت انجمن علمی پزشکی هسته ای ایران، بخوانید.

 

چه موقعی نیاز به اسکن تخیلیه معده است؟

همانطور که گفتیم مطالعات رادیونوکلئیدی تخلیه، مهم ترین روش بررسی عملکرد حرکتی معده است.

این اسکن هسته ای معده، غیر تهاجمی است و از غذای فیزیولوژیک نشاندار (جامدات با یا بدون مایعات) استفاده می شود.

با انجام اسکن تخلیه معده، فیزیولوژی معده و عملکرد آن به آسانی قابل بررسی است.

آزمایشات متوالی می تواند تأثیر درمان را مشخص کند. این اسکن برای بررسی عملکرد عضلات معده بکار می رود.

در روند گوارشی، بعد از خوردن غذا، عضلات معده با انقباضات خود غذا را به تکه های کوچک تبدیل و به روده کوچک منتقل می کند.

اگر اختلالی در این عملکرد ایجاد شود اختلال گاستروپارزی ایجاد می شود که غذا مدت طولانی در معده باقی می ماند و سبب سوزش و درد معده می شود.

 

کاربردهای شایع اسکن تخلیه معده

الف) علائم بعد از غذا

۱- تهوع ، استفراغ

۲- احساس ناراحتی بالای شکم، گاز معده

۳- استفراغ مزمن

ب) گاستروپارزی مشکوک

پ) کنترل ضعیف دیابت

ت) ریفلاکس معدی- مری

ث) پس از پاسخ به درمان برای اختلال موتیلیته که قبلا اثبات شده است

 

گاستروپارزی چیست؟

سندرمی است که با کاهش حرکات معده و تاخیر در تخلیه معده همراه می باشد و اصولا علائم زیر را همراه دارد:

  • احساس سیری سریع
  • تهوع
  • استفراغ
  • نفخ
  • دردهای شکمی

افراد مبتلا به دیابت نوع یک و دو، بیشتر در معرض ابتلا به این سندرم قرار دارند.

دردهای شکمی، یکی از علائمی است که بعد از خوردن غذا، شدت می گیرد و می تواند کیفیت زندگی بیمار را تحت تاثیر قرار بدهد.

افراد مبتلا به گاستروپارزی ، بایستی از نظر ابتلا به دیابت، اختلالات تیروئیدی، گاستریت و یا اختلالات خود ایمنی (اتوایمیون) بررسی شوند.

عدم کنترل سطح قند خون، می تواند باعث تشدید علائم و به تاخیر افتادن تخلیه معده شود.

گاستروپارزی ناشی از انجام جراحی در گذشته ، اغلب با آسیب عصب پاراسمپاتیک و یا واگوتومی همراه است.

 

اسکن تخلیه معده چگونه انجام می شود؟

جهت انجام این اسکن، بیمار با مصرف مقداری ماده غذایی استاندارد و نشان دار شده با ماده رادیو اکتیو بی ضرر، مورد تصویربرداری در فواصل زمانی مختلف تا حداکثر ۹۰ دقیقه، قرار می گیرد.

 

اسکن تخلیه معده (فاز جامد یا مایع)

 

اطلاعاتی که قبل از اسکن، باید به پزشک بدهید

  1. بیماریهای مربوطه، شامل هرنی هیاتال و ریفلاکس معدی- مری
  2. مداخلات قبلی، شامل داروها (مانند سیساپراید، متوکلوپرامید، دومپریدون و اریترومایسین)
  3. جراحی
  4. اگر باردارید یا شیر می دهید

 

آمادگی های لازم قبل از انجام اسکن تخلیه معده

  • دوازده ساعت قبل از مراجعه جهت انجام اسکن ناشتا باشید
  • داروهایی که برای معده استفاده می کنید ۴۸ ساعت قبل از اسکن استفاده نکنید
  • ۴۸ ساعت قبل از اسکن داروهای تحریک کننده معده مثل متوکلوپرامید را قطع نماید.
  • مدارک و آزمایشات قبلی خود را بهمراه داشته باشید
  • تخم مرغ (یک عدد)، نان تست دو عدد و مقداری مربا همراه داشته باشید.
  • بیمار مبتلا به دیابت باید انسولین را با خود بیاورد. پس از دادن غذا، باید دوز انسولین تنظیم شود.

 

مراحل انجام اسکن

  • قبل از اسکن، شما چیزی جامد (معمولاً تخم مرغ)، چیزی مایع و مقدار کمی از مواد رادیواکتیو بی مزه می خورید.
  • ماده رادیواکتیو به دوربین اجازه می دهد تا غذا را از طریق فرآیند هضم دنبال کند.
  • سپس در حالی که دوربین عکس می گیرد، روی یک میز دراز می کشید.
  • در طول ۳ تا ۵ ساعت، دوربین چهار تا شش اسکن به مدت هر یک دقیقه طول می کشد.
  • در صورتیکه در تصاویر اولیه تخلیه معده به اندازه کافی باشد نیاز به ادامه تصویربرداری نیست ولی در صورت عدم تخلیه تا ۴ ساعت تصویربرداری در فواصل منظم ادامه می یابد.

 

مراحل انجام اسکن تخلیه معده در کودکان

  1. اسکن برای کودکان بزرگتر مشابه تصویربرداری است که برای بزرگسالان داده می شود.
  2. اگر کودک شما نوزاد یا شیرخوار است، پزشک غذای رادیواکتیو موجود در شیر یا شیر خشک را به کودک شما می دهد.
  3. در این مورد، ممکن است به شما دستور داده شود که شیر خشک یا شیر خود را از خانه بیاورید تا مطمئن شوید که کودک شما واکنش آلرژیک ندارد.
  4. ماده رادیواکتیو برای کودک شما به همان اندازه که برای بزرگسالان بی خطر است.
  5. معمولاً این آزمایش برای کودکان حدود سه ساعت طول می کشد.
  6. مهم است که فرزند شما در طول آزمایش بی حرکت بماند که موارد زیر ممکن است به آرامش کودک شما کمک کند:
  • موسیقی
  • اسباب بازی ها
  • فیلم ها
  • کتاب ها
  • اشیاء راحتی، مانند پتو یا بالش

 

منبع: healthline