ید درمانی یا ید رادیواکتیو، یک درمان هدفمند در پزشکی هسته ای است که برای درمان بیماری‌های تیروئید، استفاده می‌شود.

در این روش از یک ید رادیواکتیو یا رادیودارو به نام I-131 استفاده می شود که اشعه موجود در آن، سلول‌های سرطانی را از بین می‌برد.

RAI (ید رادیواکتیو I-131) بصورت مایع است و به طور عمده در سلولهای تیروئید جمع می شود و تأثیر کمی بر بقیه بدن دارد.

بیشتر افراد برای درمان بیماری هایی مانند پر کاری و سرطان تیروئید، از این روش استفاده می کنند.

این روش درمانی می تواند بافت های تیروئید پس از عمل جراحی را که باقی مانده اند، تخریب کند.

 

آماده سازی برای ید درمانی

برای اینکه RAI درمانی موثرتر باشد، باید سطح بالایی از هورمون TSH در خون داشته باشید.

این هورمون همان چیزی است که باعث می شود بافت تیروئید و سلول های سرطانی، ید رادیواکتیو را به خود اختصاص دهند.

 

چند روش برای افزایش سطح TSH قبل از ید درمانی

  • مصرف قرص های تیروئید چند هفته متوقف شود.

این روش می تواند باعث ایجاد علائمی مانند خستگی، افسردگی، افزایش وزن، یبوست، درد عضلات و کاهش غلظت شود.

  • دریافت تزریق تیروتروپین (تیروژن) که می تواند از مهار هورمون تیروئید برای مدت طولانی جلوگیری کند.

اصولا توصیه می شود که بیمار ۱ یا ۲ هفته قبل از درمان، رژیم غذایی کم ید را دنبال کند:

  • اجتناب از غذاهایی که حاوی نمک یددار و رنگ قرمز هستند.
  • عدم مصرف محصولات لبنی و تخم مرغ
  • اجتناب از مصرف غذاهای دریایی و سویا

 

رعایت چه نکاتی قبل از ید درمانی، ضروری است؟

  • دو هفته قبل از درمان، از مصرف مواد غذایی شور، فست فود، غذاهای فراوری شده، تن ماهی، غذاهای دریایی و کنسروها خودداری شود.
  • شربت ضد سرفه و شربت مولتی ویتامین استفاده نشود.
  • قرص لووتیروکسین در صورت مصرف، به مدت یک ماه قطع شود و بجای آن به مدت چهارده روز قرص لیو تیرونین با دستور پزشک، مصرف گردد. از روز پانزدهم مصرف قرص لیوتیرونین نیز به مدت دو هفته قطع شود.
  • براساس شرایط بیمار و صلاحدید پزشک معالج در صورتی که بیمار قادر به رعایت رژیم دارویی فوق نباشد نیاز به تزریق دو نوبت آمپول Thyrogen در دو روز متوالی بصورت عضلانی می باشد.
  • انجام آزمایش BhcG جهت بانوان در سنین باروری ضروری است.
  • بانوان در صورت شیردهی، به مدت 4 هفته قبل از مصرف ید خوراکی، شیردهی را قطع نمایند.

 

ید درمانی

 

نحوه مصرف ید رادیواکتیو 

  • ید رادیو اکتیو بصورت مایع است.
  • دارو در سرنگ کشیده می شود و  در اختیار بیمار قرار می گیرد.
  • بیمار مقابل دوربین مدار بسته بر روی صندلی می نشیند.
  • بیمار طبق آموزش، سرنگ حاوی رادیو دارو را بطور کامل در دهان قرار می دهد و با فشار پیستون سرنگ، دارو را انتهای دهانش تخلیه می کند و می بلعد.
  • پس از اتمام دارو، مقداری آب می نوشد.
  • به مدت 2 تا 4 ساعت بعد از مصرف ید خوراکی، بیمار  فقط مجاز به مصرف آب می باشد و در حالت نشسته قرار می گیرد.
  • در 24 ساعت اول موارد زیر مصرف نشود:
  1. غذاهای دریایی
  2. سوسیس و کالباس و فست فود
  3. مواد غذایی شور
  • به بیمار توصیه می شود پس از 24 ساعت مواد غذایی ترش مزه مثل قره قروت، لواشک و … به میزان اندک در وعده های مکرر را شروع نمایید.
  • در صورت ابتلا به بیماری فشار خون، از لیمو ترش یا آدامس جهت افزایش ترشح بزاق استفاده شود.

 

قبل از ترخیص:

  • جهت رفع آلودگی پوستی ناشی از تعریق، بیمار مرتبا استحمام نماید.
  • بیمار بطور روزانه دزیمتری می شود.
  • قبل از انجام دزیمتری بیمار باید دوش بگیرد.
  • بیمار باید قبل از انجام دزیمتری، مثانه خود را بطور کامل خالی نماید.
  • در صورتی که دوز اشعه بدن بیمار طبق صلاحدید پزشک معالج به حد ترخیص برسید، بیمار قادر به ترک بیمارستان می باشد.
  • بیمار دریک اتاق که دارای حمام، روشویی وتوالت است، بصورت تنها اقامت می کند.
  • بازدید درطول اقامت بیمار مجاز نمی باشد.
  • به بیمار توصیه می شود درطول اقامت خود دربیمارستان، آب به مقدارزیاد بنوشد.

 

پس از انجام ید درمانی

  • انجام آزمایشات تیرویید که معمولا دو ماه بعد از تاریخ ید درمانی است.
  • اسکن هسته ای تمام بدن که معمولا 3 تا 4 روز بعد از مصرف ید رادیو اکتیو است.
  • صبح روز بعد از ترخیص، مصرف قرص لووتیروکسین به تجویز پزشک، شروع می شود.
  • مصرف قرص لیوتیرونین در صورت تجویز پزشک معالج، یک عدد صبح و یک عدد شب به مدت ده روز بعد از ترخیص
  • کپسول امپرازول در صورت صلاحدید پزشک

 

محدودیت ها پس از ید درمانی

  1. چند روز اول پس از درمان لازم است از دیگران فاصله بگیرید ( حداقل 2 متر) و مخصوصا شب ها در اتاق جداگانه ای بخوابید.
  2. مقدار زیادی آب و مایعات مصرف کنید.
  3. از توالت فرنگی استفاده کنید و پس از استفاده از توالت دو بار سیفون بکشید.
  4. چند روز اول پس از درمان از تماس فیزیکی طولانی مدت، به ویژه با کودکان و زنان باردار و آمیزش جنسی، خودداری نمایید.
  5. از وسایل غذا خوری (بشقاب و قاشق و چنگال) مشترک استفاده نکنید و بهتر است وسایل یک بار مصرف استفاده کنید.
  6. چند روز اول پس از درمان از بوسیدن دیگران خودداری فرمایید.
  7. لباس زیر خود را جداگانه شستشو کنید.
  8. اگر نوزاد دارید یا در حال مراقبت از آن هستید، ترجیحاً در دو روز اول پس از درمان، کودک را خیلی نزدیک خود نگه ندارید، مانند نشستن در بغلتان حتی برای مدت کوتاهی.
  9. اگر به کودک خود شیر می‌دهید، باید آن را قطع کنید و طبق نظر پزشک، شیردهی را از سر بگیرید.
  10. هر بار پس از رفتن به توالت دست‌های خود را با آب فراوان و صابون بشویید.
  11. وان حمام را پس از استفاده کاملاً بشویید.
  12. در بیشتر موارد ممکن است فعالیت‌های عادی تا ۷۲ ساعت پس از درمان از سر گرفته شود.