گزارش موردی اسکن های هسته ای، یکی از بهترین راه های شناخت پزشکی هسته ای، است که می توان مورد استفاده قرار داد.

در دومین مورد بررسی، به سراغ گزارش موردی اسکن قلب رفتیم و از دکتر سید کاظم رضوی رئیس انجمن علمی پزشکی هسته ای، خواستیم تا آن را به زبانی ساده بیان کنند.

 

خلاصه گزارش موردی اسکن قلب

تشخیص:

نارسایی قلبی سمت راست ناشی از فشار خون ریوی

تاریخچه مختصر:

زن 50 ساله با تنگی نفس پیشرونده.

نوع اسکن:

اسکن استخر خون قلبی “Cardiac blood pool scan”

تاریخچه کامل:

خانم 50 ساله با سابقه فشار خون اولیه ریوی، در حال بررسی برای پیوند ریه احتمالی.

رادیودارویی که در این گزارش موردی اسکن قلب استفاده شده است:

Tc99m in vivo labeled red cells

 

نتایج بدست آمده از این گزارش موردی اسکن قلب:

  • بارزترین ناهنجاری بزرگ شدن قلب راست است.
  • شریان ریوی اصلی بیشتر از حد معمول، گشاد شده است.
  • دهلیز راست به طور متوسط متسع است، اما به طور طبیعی منقبض می شود.
  • بطن راست گشاد شده و به طور پراکنده منقبض می شود.
  • مقدار کسر جهشی (EF) بطن راست 18٪ است.
  • نسبت اندازه بطن چپ (LV) به اندازه بطن راست (RV)، کاهش پیدا کرده است.
  • دریچه تریکوسپید به درستی کار نمی کند. دریچه تریکوسپید دریچه ای  است که دهلیز راست را از بطن راست جدا می کند.
  • دهلیز و بطن چپ از نظر اندازه و پیکربندی طبیعی هستند. هر دو به طور طبیعی منقبض می شوند و کسر جهشی بطن چپ 55٪ است.

 

کسر جهشی چیست؟

کسر جهشی (Ejection Fraction) یکی از شاخص‌های فعالیت پمپاژ قلب می‌باشد. در طول یک انقباض خوب، بطن‌ها حدود50 تا70 درصد کل حجم خون بطن‌ها را به خارج از قلب پمپ می‌کنند.

در یک فرد مبتلا به نارسایی قلبی، کسر جهشی (EF) ممکن است به 20 الی 30 درصد کاهش یابد و این بدان معنا است که قلب نسبت بسیار کمتری از حجم خون موجود در خود را پمپ می‌کند.

 

تصویر اسکن قلب

 

گزارش موردی اسکن

 

پایان دیاستول (تصویر بالا)، سیستول انتهایی (تصویر پایین)

 

بحث و بررسی گزارش موردی اسکن قلب

دقیق ترین روش برای تعیین کسر تخلیه (EF) بطن راست (درصد خون خارج شده از بطن ها با هر انقباض)، رادیونوکلید ونتریکولوگرافی است که امکان جداسازی کامل دهلیز و بطن راست را فراهم می کند.

تخمین تقریبی RVEF ممکن است (مانند این مورد) با رادیونوکلئید تعادلی به دست آید.

99mTC به گلبولهای قرمز بیمار متصل می شود. نشان 99mTC به صورت ثابت تا چند ساعت در حجم خون داخل عروقی باقی می ماند.

حد پایین نرمال برای کسر جهشی بطن راست 40-45٪ است.

کاهش RVEF اغلب منعکس کننده افزایش فشار سیستولیک شریان ریوی یا افزایش مقاومت عروق ریوی است.

نارسایی دریچه تریکوسپید

برای ارزیابی وجود نارسایی دریچه ای  بر این فرض استوار است که در غیاب هر گونه نارسایی سمت راست یا شانت داخل قلب، حجم ضربه بطن چپ (LV) و بطن راست (RV) باید برابر باشد. 

بنابراین، تغییر در شمارش بین دیاستول و سیستول بطن چپ تقسیم بر همان تغییر در بطن راست باید در یک بیمار عادی برابر باشد.

با نارسایی دریچه سمت چپ، SCR بالا می رود (حجم ضربه LV افزایش می یابد) و با نارسایی سمت راست، SCR کاهش می یابد (تعداد ضربه RV افزایش می یابد).

این مقدار فقط در ضایعات دریچه ای ایزوله معتبر است زیرا ضایعات دوطرفه متعادل (یعنی درجات مشابه نارسایی تریکوسپید و میترال) ممکن است در واقع یکدیگر را خنثی کنند.

همچنین، اگر دو ضایعه دریچه ای همان طرف (یعنی نارسایی همزمان آئورت و میترال) وجود داشته باشد، این نسبت، مجموع ضایعات را منعکس می کند.

 

پیگیری پس از پیوند ریه

 

اسکن قلب

 

(پایان دیاستول (بالا)، سیستول انتهایی (پایین))

بیمار پس از پیوند ریه تحت اسکن استخر خون قلب قرار گرفت (تصویر پیگیری). نتایج چشمگیر است!

در اصل، عملکرد قلب اکنون با بهبود کامل عملکرد بطن راست طبیعی است.

در واقع، دهلیز و بطن راست از نظر اندازه طبیعی هستند و RVEF اکنون 45 درصد است.

این مورد توانایی بطن راست را برای بازیابی کامل عملکرد زمانی که بار اضافی کاهش می‌یابد را نشان می‌دهد.

به عبارت دیگر، هنگامی که فشار خون ریوی پس از پیوند ریه کاهش می یابد، بطن راست اغلب با انقباض طبیعی به اندازه طبیعی باز می گردد.

منبع: gamma.wustl