پزشکی هسته ای یکی از روش های تصویربرداری و تشخیصی است که در آن از مقادیر کمی ماده رادیو اکتیو استفاده می شود.

با این روش می توان بیماری را در مراحل اولیه تشخیص داد یا مشخص کرد که آیا بیمار به درمان پاسخ داده است یا خیر.

 

تشخیص و درمان با پزشکی هسته ای

از تصویربرداری پزشکی هسته ای برای تشخیص، ارزیابی یا درمان بیماری های مختلفی چون انواع مختلفی از سرطان ها، بیماری های قلبی، دستگاه گوارش، اختلالات غدد درون ریز یا عصبی و سایر ناهنجاری ها استفاده می شود.

 

تشخیص:

این روش غیر تهاجمی است و به استثنای تزریقات وریدی، آنها معمولاً بدون درد هستند. در خلال این آزمایشات از مواد رادیواکتیو به نام رادیو داروها یا رادیوتراکرها برای کمک به پزشکان در تشخیص و ارزیابی شرایط پزشکی استفاده می شود.

بسته به نوع فرایند معاینه، ردیاب های رادیواکتیو به شکل گاز تزریق، بلعیده و یا استشمام می شوند. این تراکرها در ناحیه مورد معاینه از بدن جمع می شوند. یک دوربین یا دستگاه تصویربرداری خاص، انتشار رادیواکتیو را با کمک ردیاب رادیواکتیو تشخیص می دهد. دوربین یا دستگاه مخصوص، تصاویر را تولید می کند و اطلاعات مولکولی را فراهم می آورد.

 

درمان

پزشکی هسته ای روش های درمانی مختلفی را ممکن می کند مانند درمان ید رادیواکتیو (I-131) که در طی آن از مقادیر کمی ماده رادیواکتیو برای درمان سرطان و سایر شرایط پزشکی موثر بر غده تیروئید استفاده می شود. در موردی دیگر، بیماران لنفوم غیر هوچکین که به شیمی درمانی پاسخ مثبت نمی دهند ممکن است تحت رادیوتراپی (RIT) قرار بگیرند.

 

پزشکی هسته ای 3

 

کاربردهای معمول پزشکی هسته ای

در بزرگسالان پزشکی هسته ای در موارد زیر استفاده می شود :

 

قلب

  • تجسم جریان خون و عملکرد قلب
  • تشخیص بیماری عروق کرونر
  • ارزیابی آسیب قلبی در پی حمله قلبی
  • ارزیابی گزینه های درمانی مانند جراحی بای پس قلب و آنژیوپلاستی
  • تشخیص رد پیوند قلب
  • ارزیابی عملکرد قلب قبل و بعد از شیمی درمانی

ریه

  • اسکن ریه ها برای مشکلات تنفسی و جریان خون
  • ارزیابی عملکرد دیفرانسیل ریه برای احیای ریه جراحی
  • تشخیص رد پیوند ریه

استخوان

  • ارزیابی استخوان ها از نظر شکستگی، عفونت و آرتروز
  • بررسی بیماری متاستاتیک استخوان
  • ارزیابی مفاصل مصنوعی دردناک
  • بررسی تومورهای استخوانی
  • ارزیابی مکان های بیوپسی

مغز

  • بررسی ناهنجاری ها در مغز در بیماران با علایم یا اختلالات خاص مانند تشنج و از دست دادن حافظه
  • تشخیص شروع اولیه اختلالات عصبی مانند بیماری آلزایمر
  • شناسایی مناطقی از مغز که ممکن است باعث تشنج شوند
  • بررسی ناهنجاری های موجود در کنترل حرکت در بیماران مشکوک به بیماری پارکینسون
  • برای ارزیابی، برنامه ریزی جراحی یا پرتو درمانی در تومور مغزی

سیستم های دیگر

  • شناسایی التهاب یا عملکرد غیر طبیعی کیسه صفرا
  • شناسایی خونریزی روده
  • ارزیابی عوارض بعد از عمل جراحی کیسه صفرا
  • ارزیابی تورم لنفاوی
  • پیدا کردن عفونت
  • اندازه گیری عملکرد تیروئید با اسکن تیروئید
  • ارزیابی جریان مایع نخاعی و نشت احتمالی آن

پزشکی هسته ای کودکان

 

پزشکی هسته ای در کودکان

  • بررسی ناهنجاری های مری مانند ریفلاکس مری یا اختلالات حرکتی
  • ارزیابی باز بودن مجاری اشک
  • بررسی باز بودن شنت های بطنی در مغز
  • ارزیابی بیماری مادرزادی قلب از نظر شنت و جریان خون ریوی

روش انجام کار

این روش به صورت سرپایی یا بستری در بیمارستان انجام می شود.

در صورت لزوم از بیمار رگ گیری می شود و سپس بیمار ب بر روی تخت معاینه دراز می کشد

رادیو تراکرها به صورت وریدی تزریق شده، بلعیده می شوند و یا به عنوان گاز استنشاق می شوند.

با توجه به اینکه ممکن است از چند ثانیه تا چند روز طول بکشد تا رادیوتراکرها در بدن بیمار حرکت کند و در منطقه مورد مطالعه جمع شود، تصویربرداری ممکن است بلافاصله بعد از دریافت رادیوتراکر یا حتی چند روز پس از آن انجام شود .

برای تصویر برداری، دوربین یا اسکنر یک سری عکس از بیمار می گیرد.

هنگامی که دوربین در حال ثبت تصاویر است، بیمار باید کاملاً بدون حرکت بماند .

در صورت استفاده از مبدل یا کاوشگر، این وسیله کوچک دستی از ناحیه ای که مورد مطالعه در بدن است برای اندازه‌گیری میزان رادیواکتیویته عبور داده می‌شود.

پس از پایان یافتن تصویربرداری در صورتی که ماده رادیو اکتیو به صورت داخل وریدی تزریق شده باشد، آنژیوکت از دست بیمار خارج می شود.