سوالات رایج یددرمانی با توجه به اطلاعات اندک عموم مردم از این روش درمانی، می تواند روشی برای آموزش و آگاهی بیشتر باشد.

ما برای داشتن پاسخ هایی علمی به زبان ساده، به نزد رئیس انجمن پزشکی هسته ای ایران، آقای دکتر سید کاظم رضوی رتکی رفتیم.

ید درمانی یا ید رادیواکتیو، برای درمان بیماری‌های تیروئید مانند پرکاری و سرطان تیروئید، استفاده می‌شود.

در این روش رادیودارو به نام I-131 با استفاده از اشعه موجود در آن، سلول‌های سرطانی را از بین می‌برد.

 

سوالات رایج یددرمانی

ید درمانی نوعی پرتودرمانی است که مدت های زیادی است برای درمان سرطان تیروئید مورد استفاده قرار می گیرد.

این روش درمانی کم خطر بوده و مزایای بسیار زیادی برای بیمار دارد اما در کنار مزایا، هر روش درمانی، عوارضی را هم می تواند به همراه داشته باشد.

پزشک معالج با شرایط بیماری، بهترین درمان با کمترین عوارض را برای شما انتخاب می کند و بهترین راه شناخت این درمان، جواب به سوالات رایجی است که در این زمینه مطرح می شود.

در ادامه می پردازیم به پرسش های شما و جواب های علمی اما ساده دکتر رضوی:

 

از مهم ترین سوالات رایج یددرمانی: “آیا این روش عوارض جانبی دارد؟”

پاسخ دکتر سید کاظم رضوی رتکی، متخصص پزشکی هسته ای:

بدن بیمار تا مدتی بعد از ید درمانی از خود اشعه رادیو اکتیو پخش می کند که میزان آن به دوز داروی مصرف شده بستگی دارد.

از عوارض کوتاه مدت ید درمانی می توان به موارد زیر اشاره کرد:

  • تورم و حساسیت گردن
  • تهوع و استفراغ
  • تورم و حساسیت غدد بزاقی
  • تغییر ذائقه
  • خشکی دهان
  • طعم فلز در دهان
  • کم­‌کاری تیروئید دائمی یک عارضه­‌ی جانبی مورد انتظار درمان ید رادیواکتیو برای پرکاری تیروئید است.

 

سایر عوارض با درصد مشاهده پایین تر:
  • خشکی چشم
  • کاهش تعداد اسپرم یا به ندرت نازایی در مردان
  • در صورت مصرف دوز بالای دارو در زنان، بهم ریختگی در چرخه قاعدگی تا یک سال پس از درمان
  •  اگر سلول های باقی مانده غده تیروئید خیلی پرکار باشند، ید رادیواکتیو می تواند سبب بالا رفتن شدید و خطرناک هورمون های تیروئید شود، که در این صورت پزشک نخست داروهای ضدتیروئیدی تجویز خواهد کرد تا پرکاری را کنترل کند و بعد از آن از ید رادیواکتیو استفاده می کند.

 

چه افرادی نباید از ید رادیواکتیو استفاده کنند؟

پاسخ رئیس انجمن علمی پزشکی هسته ای ایران:

  • زنان باردار
  • زنان شیرده
  • هر شخصی که استفراغ می کند یا بی اختیاری ادرار دارد
  • بیمارانی که بیماری چشمی همزمان دارند (آسیب چشم در اثر بیماری گریوز)، زیرا ممکن است بیماری چشمی آن ها بدتر شود مگر اینکه قبل از آن، برای آن ها استروئید تجویز شده باشد.

 

چه مدت بعد از ید درمانی، می توان باردار شد؟

پاسخ دکتر سید کاظم رضوی رتکی:

بعد از درمان با ید رادیواکتیو مردان تا چهار ماه باید از پدر شدن خودداری کنند، و زنان نیز باید تا شش ماه از باردار شدن جلوگیری کنند.

 

سوالات رایج یددرمانی

 

یکی از سوالات رایج یددرمانی “آيا يد درمانی پس از تمام سرطان های تيروئيد لازم است؟”

پاسخ دکتر رضوی متخصص پزشکی هسته ای:

در بسياری از موارد كنسرهای تمايز يافته تيروئيد (پاپيلاری و فوليكولار) پس از انجام عمل، يد درمانی برای بیمار توصیه می شود.

اما در كنسرهای ديگر تيروئيد (مدولاری و آنا پلاستيک) انجام يد درمانی ضرورتی ندارد.

 

اثرات ید درمانی تا چه زمانی در بدن باقی می‌ماند؟

در طی چند روز پس از ید درمانی، اشعه ید رادیواکتیو از طریق ادرار از بدن خارج می‌شود، اما ممکن است، مقادیر بسیار کمی از آن در بزاق، عرق و مدفوع مشاهده ‌شود.

مدت زمان دفع کامل آن بستگی به سن و دوز دریافتی دارد. بدن افراد جوان نسبت به افراد مسن، زودتر و سریع‌تر اشعه‌ی رادیو اکتیو را دفع می‌کند.

در این مدت، آشامیدن مایعات فراوان، کمک شایانی به بدن برای دفع رادیو اکتیو خواهد کرد.

 

میزان دوز ید رادیواکتیو چگونه مشخص می شود؟

پاسخ دکتر رضوی به سوالات رایج یددرمانی:

برای تعیین دوز مورد نیاز، مقدار بسیار ناچیزی از ید مصرف می شود و پزشک با زیر نظر گرفتن عملکرد غده تیروئید با اسکن که بافت های سالم و بیمار را نشان می دهد، دوز مورد نیاز بیمار را مشخص می کند.

دو عامل اصلی در این مرحله اندازه غده تیروئید و نتایج آزمایش جذب می باشند و با افزایش حجم غده یا کاهش جذب میزان ید مورد نیاز نیز افزایش می یابد.

 

آیا در ید درمانی، از اسکن هسته ای استفاده می شود؟

پاسخ رئیس انجمن علمی پزشکی هسته ای ایران:

به تشخیص پزشک معالج، 2 تا 6 روز پس از ید درمانی، اسکن هسته ای برای تشخیص متاستازهای تیروئیدی یا شناسایی بافت های فعال تیروئیدی باقی مانده، تجویز می شود.

اسکن تمام بدن معمولا پس از قطع داروهای لوتیروکسین یا لیوتیرونین به مدتی معین و 48 الی 72 ساعت پس از مصرف ید رادیواکتیو، انجام می شود.

این روش برای تعیین نحوه درمان در آینده، نقش بسزایی دارد.

البته لازم است 3 تا 6 ماه پس از پاسخ به درمان، شرایط بیمار با اسکن مجدد، بررسی شود.