تست شیلینگ یک روش تشخیصی در پزشکی هسته ای است که برای تعیین میزان جذب یا علت کمبود ویتامین B12 از آن استفاده می شود.

ویتامین B12 به ساخت DNA، عصب‌ها و سلول‌های خونی کمک می‌کند و برای داشتن مغز و سیستم ایمنی سالم ضروری است.

بدون ویتامین B12، متابولیسم بدن ما به خوبی کار نمی‌کند. موارد زیر می توانند منجر به سوء جذب ویتامین B12 شوند:

  • عدم وجود فاکتور داخلی (آنمی پرنیشیوز، رزکسیون معده)
  • نارسایی پانکراس
  • رشد بیش از حد باکتری ها
  • رزکسیون ایلئوم
  • بیماری کرون

با کمک آزمون شیلینگ (تست کوبالامین) می توان در مورد علت موجود نتیجه گیری کرد.

 

مراحل جذب ویتامین B12:

  • اتصال ویتامین B12 به پروتئین R بزاق
  • هیدرولیز پروتئین R در اثر پروتئاز پانکراس در دئودنوم و اتصال فاکتور داخلی به ویتامین B12.
  • فاکتور داخلی توسط سلول های پاریتال معده ترشح می شود و در دئودنوم به ویتامین B12 متصل می گردد.
  • جذب کمپلکس ویتامین B12- فاکتور داخلی توسط رسپتورهای اختصاصی در ایلئوم ترمینال

 

نحوه انجام تست شیلینگ

آزمون شیلینگ دارای چند مرحله است  اما انجام این تست باید پس از مصرف مکمل ویتامین  B12باشد.

در موارد کمبود شدید، پزشکان توصیه می کنند بیمار قبل از تست، B12 و اسید فولیک خوراکی مصرف کنند.

 

مرحله ی یک تست شیلینگ

به بیمار ویتامین B12 نشاندار رادیویی به صورت خوراکی می دهند و یک ساعت بعد دوز عضلانی (IM) ویتامین B12 بدون برچسب به بیمار تزریق می شود.

این تزریق برای اطمینان از این است کهB12  رادیواکتیو به هیچ بافتی که کمبود ویتامین B12 دارند، مانند کبد، متصل نمی شود (اشباع ذخیره کبدی).

ادرار بیمار طی 24 ساعت آینده جمع آوری می شود تا میزان جذب را ارزیابی کنند.

در حالت طبیعی از آنجا که بدن در حال حاضر با ویتامین  B12تزریقی، اشباع شده، بسیاری از ویتامین B12 نشاندار، از طریق ادرار دفع می شود.

برطبق نتیجه طبیعی، حداقل 10٪ ویتامین  B12نشاندار شده رادیواکتیو در ادرار طی 24 ساعت اول دفع می شود.

نتیجه غیرطبیعی این است که ویتامین  B12 نشاندار کمتری در ادرار ظاهر می شود زیرا در روده باقی می ماند و به مدفوع منتقل می شود.

اگر مرحله 1 غیر طبیعی باشد، مرحله 2 ممکن است 3 تا 7 روز بعد انجام شود.

 

مرحله دوم

اگر مرحله قبل یک نتیجه غیر طبیعی ارائه دهد، مرحله 2 تست شیلینگ را می توان برای ارزیابی اینکه آیا کمبود عامل ذاتی وجود دارد، انجام داد.

یعنی تکرار مرحله 1 همراه با دوز خوراکی فاکتور داخلی. جمع آوری ادرار 24 ساعته برای ارزیابی سطح ویتامین B12 انجام می شود.

اگر در این مرحله ادرار طبیعی باشد، عدم تولید فاکتور ذاتی یا همان کم خونی بدخیم (آنمی پرنیشیوز) را نشان می دهد. و نتیجه غیرطبیعی یا سوء جذب:

  • جذب غیر طبیعی روده
  • بیماری سلیاک باشد
  • مشکلات صفراوی
  • بیماری ویپل
  • سندرم رشد بیش از حد باکتریایی
  • آلودگی کرم ماهی
  • بیماری کبد

 

مرحله سوم تست شیلینگ

این آزمایش برای بررسی اینکه آیا رشد غیرطبیعی باکتری باعث کاهش سطح ویتامین B12 شما می شود یا خیر انجام می شود.

قبل از تجویز دوز دیگری از ویتامین B12 نشاندار شده با رادیواکتیو، پزشک یک دوره 2 هفته ای آنتی بیوتیک تجویز می کند.

اگر نتایج این آزمایش غیر طبیعی باشد، مرحله 4 انجام می شود.

 

مرحله چهارم

مرحله 4 تست شیلینگ برای نشان دادن هرگونه مشکل اساسی در پانکراس است که باعث کمبود ویتامین B12 می شود.

در این مرحله، یک دوره 3 روزه از آنزیم های پانکراس برای بیمار تجویز می شود و سپس دوز نشاندار رادیویی ویتامین B12 به بیمار داده می شود.

نمونه ادرار طی 24 ساعت جمع آوری می شود.

تست شیلینگ

بررسی نتایح تست شیلینگ

اگر 8 تا 40 درصد از ویتامین B12 نشاندار را در عرض 24 ساعت ادرار کنید، نتیجه آزمایش طبیعی خواهد بود.

نتایج غیر طبیعی مرحله 1 و طبیعی مرحله 2 نشان می دهد که معده شما قادر به ایجاد فاکتور درونی نیست.

نتیجه غیر طبیعی مرحله 1 و 2 ممکن است نشان دهنده موارد زیر باشد: کم خونی بدخیم، بیماری سلیاک، بیماری کبد، بیماری صفراوی و کم کاری تیروئید.

نتایج غیرطبیعی مرحله 3 نشان می دهد که رشد غیر طبیعی باکتری باعث کاهش سطح ویتامین B12 شما می شود.

نتیجه غیر طبیعی مرحله 4 نشان می دهد که مشکلات لوزالمعده باعث کاهش سطح ویتامین B12 شما می شود.

در نهایت در صورت شکست تمام این مداخلات، بیماری ایلئوم یا فقدان پروتئین ترانس کوبالامین با سایر تست های تشخیصی معلوم می شود.

منبع: ncbi