تست استرس هسته ای یک تصویربرداری پزشکی هسته ای است که از مقدار کمی ماده رادیواکتیو جهت تعیین سلامت قلب و ارزیابی جریان خون به قلب، استفاده می کند.

هدف این آزمایش این است که پزشک متوجه اختلال یا عدم اختلال خونرسانی به عضلات قلب، در حالت ورزش یا همان استرس، شود.

این تست که نوعی از اسکن هسته ای قلب است، با نام های تست استرس تالیوم، اسکن پرفیوژن میوکارد یا آزمایش رادیونوکلئید نیز شناخته می شود.

این آزمایش را می توان در حالی که بیمار در حال استراحت یا ورزش است انجام داد. رادیودارویی که به بیمار تزریق می شود رادیونوکلئید نامیده می شود.

آزمایش حدود 3 تا 4 ساعت طول می کشد و با وجود مقدار کمی اشعه، این تست، بی خطر در نظر گرفته می شود.

 

فواید انجام تست استرس هسته ای

تست استرس هسته ای می تواند با دادن اطلاعات حیاتی زیر به تشخیص بیماری قلبی کمک کند:

  • اندازه حفره های قلب
  • قلب تا چه میزان خون را خوب پمپاژ می کند؟
  • آیا آسیبی به قلب وارد شده است؟
  • تشخیص انسداد یا باریک شدن عروق کرونر اگر وجود داشته باشد
  • اثربخشی هر درمان فعلی
  • تشخیص مناسب بودن بیمار جهت انجام برنامه توانبخشی قلبی
  • تعیین میزان مجاز ورزش برای بیمار

 

تست استرس هسته ای با ورزش

در تست استرس هسته ای همراه با ورزش، یک رادیونوکلئید مانند تالیم یا تکنسیوم به ورید دست یا بازو تزریق می شود.

هنگامی که رادیونوکلئید در جریان خون گردش می کند، یک دوربین گاما از قلب در حالی که بیمار دراز کشیده است عکس می گیرد.

این بخش از تصویربرداری، به عنوان “اسکن استراحت” قلب شناخته می شود.

سپس بیمار روی تردمیل حرکت می کند. تردمیل به آرامی شروع می شود و به تدریج سرعت و شیب را افزایش می دهند تا راه رفتن یا دویدن را در سربالایی شبیه سازی کنند.

در اوج ورزش، رادیونوکلئید بیشتری به بیمار تزریق می شود. هنگامی که رادیونوکلئید از جریان خون عبور می کند، دوربین گاما عکس های بیشتری از قلب می گیرد.

این بخش از تصویربرداری هسته ای، به عنوان “اسکن استرس” قلب شناخته می شود.

رادیونوکلئید به شناسایی شریان های مسدود شده یا تا حدی مسدود شده در اسکن کمک می کند، زیرا شریان های مسدود شده رادیونوکلئید را به قلب نمی برند.

این نقطه های مسدود یا نیمه مسدود، به عنوان “نقاط سرد” شناخته می شوند.

 

تست استرس هسته ای بدون ورزش

بیماران مبتلا به آرتریت شدید ممکن است نتوانند فعالیت بدنی مورد نیاز در آزمایش را انجام دهند.

برای این عده از بیماران از تست استرس هسته ای شیمیایی استفاده می شود.

در تست استرس شیمیایی، بیمار داروهایی را دریافت می‌کند که ضربان قلب را تسریع می‌کنند یا رگ‌ها را گشاد می‌کنند.

رادیونوکلئید در بازو یا دست بیمار در حال استراحت تزریق می شود. هنگامی که در جریان خون گردش می کند، یک دوربین گاما از قلب عکس می گیرد “اسکن استراحت قلب”.

سپس پزشک دارویی برای تسریع ضربان قلب یا گشاد کردن شریان ها تجویز می کند. هنگامی که ضربان قلب به اوج رسید، مجدداً رادیونوکلئید به بیمار تزریق می شود.

هنگامی که در سراسر جریان خون گردش می کند، دوربین گاما عکس های بیشتری می گیرد. این مرحله از تست، “اسکن استرس” قلب نامیده می شود.

نتایج ممکن است با نتایج اسکن CT یا MRI کنار هم قرار گیرند تا تصویر کامل تری ارائه شود.

 

اثرات جانبی   

عوارض جانبی احتمالی تست استرس هسته ای عبارتند از:

  • واکنش آلرژیک به رنگ
  • ریتم غیر طبیعی قلب، یا آریتمی
  • کاهش فشار خون در حین یا بعد از ورزش، که احتمالاً منجر به سرگیجه یا غش می شود
  • درد قفسه سینه
  • حالت تهوع
  • لرزیدن
  • سردرد
  • گرگرفتگی
  • تنگی نفس
  • اضطراب

نکته: در سال 2013، سازمان غذا و دارو (FDA) هشدار داد که دو داروی مورد استفاده در این آزمایش ها، Lexiscan و Adenoscan، می توانند خطر مشکلات قلبی را در طول آزمایش افزایش دهند.

بیماری که آنژین ناپایدار یا سایر ناپایداری های قلبی را دارد، ممکن است کاندید مناسبی برای دریافت این داروها نباشد.

 

خطر تشعشع در تست استرس هسته ای

نگرانی هایی در مورد سطوح تشعشعاتی که فرد در طی تست در معرض آن قرار می گیرد و اینکه آیا این مقدار، خطر ابتلا به سرطان را افزایش می دهد یا خیر، مطرح شده است.

تعداد آزمایش‌ها و میزان سرطان در سال‌های اخیر افزایش یافته است، اما هنوز مشخص نیست که آیا آنها با هم مرتبط هستند یا خیر.

این خطر به سن و جنس بیمار، وضعیت سلامتی موجود، دوز مصرفی و اقدامات احتیاطی بستگی دارد.

 

تست استرس هسته ای

 

آماده سازی در روز تست

پوشیدن لباس راحت مناسب برای فعالیت بدنی، از جمله کفش راحت

بیمار باید ناشتا باشد، به این معنی که از نیمه شب قبل از آزمایش هیچ غذا یا نوشیدنی مصرف نمی کند.

بیمار نباید در 24 ساعت قبل از آزمایش هیچ نوشیدنی حاوی کافئین از جمله چای، قهوه و نوشابه مصرف کند.

برخی از مسکن ها و شکلات ها نیز حاوی کافئین هستند.

برخی از داروها، مانند داروهای آسم، می توانند نتایج آزمایش را تغییر دهند. بیمار باید با پزشک خود در مورد قطع مصرف آنها قبل از آزمایش صحبت کند.

برای بیماران حیاتی است که به پزشک خود بگویند دقیقاً چه داروهایی مصرف می کنند.

بیماران همچنین در صورت داشتن ضربان ساز یا دفیبریلاتور باید به پزشک اطلاع دهند.

بیمارانی که داروهای اختلال نعوظ را در عرض 24 ساعت پس از آزمایش مصرف کرده اند باید به پزشک خود اطلاع دهند. مانند: ویاگرا، واردنافیل، با نام تجاری Levitra، و Cialis، معروف به تادالافیل.

برای بیماران دیابتی که انسولین مصرف می کنند، میزان انسولین مصرفی، در روز آزمایش مشخص می شود. احتمالاً کمتر از دوز معمول صبحگاهی آنها خواهد بود.

فرد مبتلا به دیابت نمی تواند برای مدت طولانی ناشتا بماند و احتمالاً به او توصیه می شود که چهار ساعت قبل از آزمایش یک وعده غذایی سبک بخورد.

زنان باید در صورتی که باردار هستند یا ممکن است باردار باشند یا در حال شیردهی هستند به پزشک اطلاع دهند.

بیمار باید یک فرم رضایت نامه را امضا کند و به تیم پزشکی اجازه انجام عمل را بدهد. مهم است که آن را با دقت بخوانید و هر سوالی که باعث شک و تردید یا نگرانی می شود بپرسید.

 

نتایج تست استرس هسته ای

پزشک نتایج را با بیمار در میان خواهد گذاشت.

اگر جریان خون طبیعی در حین استراحت و ورزش وجود داشته باشد، این نشان می دهد که عملکرد قلب طبیعی است.

در این صورت بیمار احتمالاً بیماری عروق کرونر ندارد و اصولا نیازی به انجام آزمایشات بیشتر نیست.

اگر جریان خون طبیعی در هنگام استراحت وجود داشته باشد اما جریان خون غیرطبیعی در حین ورزش وجود داشته باشد، این نشان می دهد که بخشی از عضله قلب بیمار در حین فعالیت بدنی، خون کافی دریافت نمی کند.

در این حالت بیمار احتمالاً بیماری عروق کرونر یا انسداد شریان دارد.

جریان خون ضعیف در هنگام ورزش و در حالت استراحت به این معنی است که قلب، خون کافی دریافت نمی کند.

ممکن است بیمار یک حمله قلبی قبلی یا ممکن است بیماری شدید عروق کرونر داشته باشد.

اگر  در برخی از نواحی قلب، رادیونوکلئید ظاهر نشود، یعنی ممکن است بافت اسکار یا بافت آسیب دیده ناشی از حمله قلبی وجود دارد.

بیمارانی که قلبشان جریان خون ناکافی دارد ممکن است نیاز به انجام آنژیوگرافی عروق کرونر داشته باشند.

بیماران مبتلا به انسداد شدید در رگ‌های خود ممکن است به آنژیوپلاستی با بالون و استنت گذاری یا بای پس عروق کرونر نیاز داشته باشند.

 

منبع: medicalnewstoday