اسکن کلیه کودکان در پزشکی هسته ای، می تواند اطلاعات دقیقی از عملکرد کلیه و مجاری ادراری، به پزشک معالج بدهد.

در حالت عادی، ادرار پس از تشکیل در کلیه ها، به لگنچه کلیه، حالب، مثانه و نهایتا پیشابراه می رود تا دفع شود.

دریچه ای در محل اتصال حالب ها به مثانه قرار دارد که مانع از برگشت مجدد ادرار ازمثانه به حالب می شود.

اگر این دریچه شل شود و یا کارآیی خود را از دست بدهد، ریفلاکس ادراری اتفاق می افتد که همان برگشت ادرار به حالب است.

 

انواع ریفلاکس ادراری کودکان

  • برگشت ادرار اولیه
  • ریفلاکس ثانویه

برگشت ادرار اولیه شایع تر است، در این حالت شلی دریچه به علل ارثی وژنتیکی بوده وازدوران جنینی وجود داشته است.

برگشت ادراری ثانویه به دلیل یک سری بیماری های دیگر مانند مثانه عصبی ،انسداد پیشابراه و…. ایجاد می شود.

 

روش های اسکن کلیه کودکان

تصویربرداری، لازمه تشخیص و کنترل بیماری های کلیوی در کودکان است. در تشخیص رفلاکس ادراری، از موارد زیر استفاده می شود:

  • اسکن هسته ای
  • سونوگرافی

با مشاهده علائم عفونت ادراری و تب، باید بررسی مطالعات تصویری آغاز شود. البته در کودک زیر 5 سال، همان عفونت ادراری هم، هشدار دهنده است.

اسکن هسته ای کودکان، شکل وعملکرد دستگاه کلیه و مجاری ادراری تحتانی را در زمان ادرار کردن نشان می ‌دهد.

 

اسکن هسته ای آر ان سی (RNC) :

رادیونوکلئید سیستوگرافی با تزریق رادیوداروی تکنتیوم 99 به داخل مثانه و گرفتن عکس با دوربین گاما، انجام می شود.

معایب:

  • غیر دقیق بودن جزئیات آناتومیک خصوصا پیشابراه یا مجرای ادراری
  • عدم درجه بندی دقیق تعیین گریدینگ یا درجه بندی رفلاکس
  • درجه بندی دقیق امکان پذیر نیست و تقسیم بندی آن فقط به صورت خفیف، متوسط و شدید گفته می شود.

 

اسکن کلیه کودکان، ایزوتوپ 

مواد هسته ای در اسکن کلیه از طریق جریان خون به کلیه‌ها می رسند. کلیه ‌ها این مواد را تغلیظ کرده، وارد حالب می کنند سپس از آنجا وارد مثانه شده و تخلیه می شوند.

برای گرفتن این تصاویر از کلیه ‌از دو مواد متفاوت به نام های DTPA و MAG3 استفاده می شود.

اسکن MAG3 به دلیل اینکه در کودکان کوچک تر و کلیه‌ های با عملکرد ضعیف قابل انجام است، ارزش تشخیصی بالاتری نسبت به DTPA دارد.

 

کاربرد اسکن کلیه کودکان

توسط اسکن های هسته ای، موارد زیر ارزیابی می شود:

  • خون ‌رسانی
  • عملکرد کلیه ها
  • ترشح کلیه ‌ها
  • و درصد عملکرد هر کلیه به ‌طور مجزا تعیین می‌ شود

از DTPA برای ارزیابی موارد زیر هم استفاده می شود:

  • تعیین عملکرد و خون‌رسانی کلیه
  • فشارخون ناشی از عروق کلیوی یا رنووسکولر
  • تعیین تنگی شریان کلیوی
  • انسداد توبول های کلیوی و تروما
  • عملکرد توبولر و خونرسانی کلیه پیوندی

 

اسکن کلیه کودکان

اسکن هسته ای DMSA

  • DMSA اسکن هسته ای است که در بیماران مبتلا به عفونت کلیه و رفلاکس ادراری انجام می شود.
  • با این تصویربرداری می توان نواحی از کلیه که التهاب حاد دارد یا حاوی اسکار و بافت مرده است، را شناسایی کرد.
  • در بیماران مبتلا به رفلاکس تحت درمان، این اسکن مشخص می کند که آیا بیماری رو به بهبود است یا نیاز به جراحی دارد.
  • در این اسکن از رادیوداروی دی مرکاپتوسوکسینیک اسید استفاده می شود.

 

مراحل انجام اسکن کلیه کودکان (DTPA)

  • برای بیمار یک آنژیوکت گذاشته می شود.
  • بیمار باید نیم ساعت قبل از اسکن یک یا دولیوان آب بنوشد.
  • از کودک خواسته می شود که به دستشویی رفته و مثانه خود را تخلیه کند.
  • کودک پس از تخلیه مثانه، بلافاصله  روی تخت اسکن قرار می گیرد.
  • دوربین روی شکم کودک در محل مناسب قرار می گیرد.
  • رادیودارو تزریق می شود.
  • بلافاصله تصویربرداری شروع می شود و به مدت سی دقیقه ادامه می یابد.
  • مثانه کودک مجددا تخلیه می شود.
  • کودک روی تخت اسکن دراز می کشد و تصویربرداری به مدت یک دقیقه انجام می شود.

مراحل انجام اسکن کلیه کودکان (DMSA)

  • نیاز نیست کودک ناشتا باشد البته اگر از بیهوشی استفاده نشود.
  • در شیر خواران ازآنجایی که همکاری لازم را ندارند، ممکن است از سدیشن (آرام بخش یا خواب آور) ویا بیهوشی استفاده شود.
  • ابتدا رادیو دارو به بیمار تزریق می شود.
  • حدود ۲ تا ۴ ساعت نیاز است تا رادیوداروها وارد محل مورد نظر شوند.
  • تصویربرداری که حدود یک ساعت زمان می برد.

 

پس از اسکن هسته ای

  • رادیودارو از طریق کلیه ها دفع می شود.
  • می توان با رساندن مایعات کافی به کودک به دفع سریع ماده رادیواکتیو از کلیه ها کمک کرد.
  • دفع آن باعث تغییر رنگ ادرار نمی شود.
  • بعد از ادرار کردن، با آب و صابون ناحیه را کامل شستشو دهید.