اسکن هسته ای قلب نوعی روش تشخیصی تصویربرداری برای تشخیصی بیماری قلبی از زیرشاخه های پزشکی هسته ای است. از این روش جهت ارزیابی وضعیت و سلامت قلب استفاده می­شود.

امروزه بیماری های قلبی، یکی از شایع ترین علل مرگ و میر در دنیا است. این قبیل بیماری ها به دلیل انسداد و یا باریک شدن شریان ها و تجمع پلاک ها در دیواره شریان ها، اتفاق می افتند.

این حالت باعث محدود شدن رسیدن خون حامل اکسیژن به عضلات و ماهیچه های قلب شده و احتمال بروز حملات قلبی را افزایش می دهد.

اسکن هسته ای قلب در تشخیص و ارزیابی بیماری های عروق کرونر، ارزیابی کاردیومیوپاتی و شناسایی آسیب احتمالی قلب که ناشی از شیمی درمانی یا رادیوتراپی است، استفاده می‌شود.

 

انواع اسکن هسته ای قلب

دو نوع اسکن وجود دارد.

اسکن پرفیوژن میوکارد (تست استرس هسته ای)

این تست، میزان جریان خون را در ماهیچه های قلب (میوکارد) اندازه گیری می نماید. با جذب شدن ماده ردیاب توسط بافت سالم قلب، مناطقی که خون کافی دریافت نمی کنند، به وضوح مشخص می شوند.

موارد استفاده:
  • علت درد قفسه سینه
  • بررسی آسیب های وارده به ماهیچه های قلبی در اثر حمله قلبی
  • تشخیص ابتلا به بیماری عروق کرونر (CAD) و میزان انسداد عروق خونی
  • تشخیص نقایص مادرزادی قلبی و شدت آنها

 

اسکن  (MUGA)

اسکن حوضچه خونی قلب، میزان پمپاژ خون توسط قلب را اندازه گیری می کند.

در اسکن هسته ای قلب، مقدار خونی که با هر ضربه از بطن خارج می شود (کسر خروجی) اندازه گیری می شود.

کسر تخلیه، نشان دهنده میزان مناسب بودن عملکرد قلب در پمپاژ خون است.

موارد استفاده:
  • تشخیص بزرگ بودن غیرطبیعی بطن ها
  • اندازه گیری میزان پمپاژ (کسر تخلیه) خون توسط بطن ها
  • بررسی وجود جریان غیرطبیعی خون در قلب

 

اقدامات و آمادگی برای انجام اسکن

از جمله اقدامات و آمدگی قبل از اسکن قلب می توان به موارد زیر اشاره نمود:

  • توصیه می شود بیمار، چهار تا هشت ساعت قبل از انجام تست، ناشتا باشد.
  • نوشیدن قهوه و کافئین، بر نتیجه اسکن تاثیر می گذارد.
  • توصیه می شود بیمار لباس های گشاد و راحت بر تن داشته باشد.
  • هر گونه زیور آلات و مواد فلزی مانند پیرسینگ باید از بدن بیمار درآورده شوند.
  • بیمار جهت انجام ورزش کفش راحت همراه داشته باشد.
  • منع استعمال دخانیات، مانند سیگار ۴۸ ساعت قبل از اسکن.
  • دارو های حاوی تئوفیلین باید از ۴۸ ساعت قبل و نوشیدنی های حاوی کافئین باید از ۱۲ تا ۲۴ ساعت قبل پرهیز شود.
  • بیمار نباید کرم یا لوسیون بر روی پوست خود بمالد.

 

اسکن هسته ای قلب

 

چه مواردی قبل از اسکن هسته ای قلب، به پزشک اطلاع داده شود؟

  • بارداری یا شیردهی
  • لیست داروهای مصرفی حتی ویتامین ها و مکمل های گیاهی
  • انواع آلرژی ها و بیماری های اخیر (حمله قلبی یا سکته قلبی، نارسایی قلبی، آسم، بیماری های مزمن ریوی)
  • هرگونه ناهنجاری در قلب و ریه
  • وجود مشکلی در ناحیه زانو، پهلو یا حفظ تعادل
  • به همراه آوردن دستگاه استنشاقی، در صورت استفاده
  • قطع موقتی داروهای مسدودکننده بتا یا مسدود کننده کانال کلسیم مانند متوپرولول، نورسک و .. زیر نظر پزشک معالج
  • ابتلا به دیابت
  • استفاده از ضربان ساز یا دستگاه دیگری در قفسه سینه

 

مراحل انجام اسکن هسته ای قلب

پزشکی هسته‌ای هم در بیماران سرپایی و هم در بیماران بستری قابل انجام است.

بیمار بر روی یک تخت معاینه قرار خواهد گرفت و تصویربرداری معمولاً با تزریق تراکر آغاز می شود .

در اولین ساعت پس از تزریق تراکر در حالی که بیمار بر روی یک تخت متحرک دراز کشیده و بازوها را بالای سر خود قرار می‌دهند، تصاویر ضبط می‌شوند.

سپس اسکن استرسی انجام می شود.

 

پرفیوژن میوکارد

  • برای انجام این اسکن استرسی، فعالیت قلب به مدت 15 دقیقه یا کمتر، افزایش می یابد.
  • پزشک معمولاً تصویربرداری را طی 15 تا 60 دقیقه پس از تزریق ماده ردیاب انجام می دهد.
  • یک راه وریدی به صورت آنژیوکت در دست بیمار تعبیه خواهد شد.
  • دستگاه فشار سنج دور بازوی بیمار قرار داده می شود.
  • چند پد چسبنده (مانند چسب زخم) روی پوست سینه فرد قرار می گیرد.
  • چند سیم، از پدها به دستگاه الکتروکاردیوگرافی (EKG) وصل می گردد.
  • از فرد خواسته می شود روی تردمیل حرکت کند. به افرادی که قادر به انجام ورزش نباشند، دارویی برای افزایش فشار وارده بر قلب داده می شود.
  • فشار و ضربان قلب بیمار مانیتور می شود، وقتی که به حداکثر ظرفیت ورزشی که تعیین شده است، رسید، ماده رادیواکتیو به فرد تزریق می گردد.
  • بعد از تزریق ماده رادیواکتیو، بیمار برای چند دقیقه به ورزش کردن ادامه می دهد.
  • سپس روی تختی که اسکنر (دوربین مخصوص) قرار دارد، دراز کشیده و تصویربرداری انجام خواهد گرفت.
  • بعضاً ممکن است جهت تصویربرداری مرحله دوم به بیمار توصیه شود روز بعد مراجعه نماید.
  • تصویربرداری مرحله دوم بسیار مشابه مرحله اول بوده، ولیکن در این مرحله لازم نیست که بیمارا ورزش کرده و یا دارویی که منجر به افزایش ضربان قلب می شود، تجویز شود.
  • مثل قبل روی تخت دراز کشیده و تصویربرداری انجام خواهد شد.
  • وقتی که تصویربرداری مرحله دوم نیز به پایان رسید، آنژیوکت از دست بیمار خارج شده و می تواند محل را ترک کند.

 

اسکن  هسته ای قلب (MUGA)

این آزمایش معمولاً 1 تا 2 ساعت طول می کشد.

تست تقریباً مانند اسکن هسته ای معمولی انجام می­شود، با این تفاوت که مواد رادیواکتیو تزریق شده قبل از تزریق مجدد، ابتدا با نمونه خون بیماران مخلوط می­شود.

 

اسکن هسته ای قلب

 

نتایج چه چیزی را نشان می­دهند؟

جریان طبیعی خون: هنگام استراحت و ورزش

اگر در حالی که بیمار تحت استرس و در حالت استراحت بوده است، جریان خون طبیعی به نظر برسد، بعید است که به CHD مبتلا باشد. این دسته از افراد احتمالا نیازی به انجام تست بیشتری ندارند.

 

جریان طبیعی خون: هنگام استراحت اما نه هنگام ورزش

این بدان معناست که قلب در حین فعالیت­های شدید خون کافی دریافت نمی­کند. این ممکن است نشانه CHD و انسداد عروق باشد.

 

جریان خون ضعیف: هنگام استراحت و ورزش

این بدان معناست که قلب همیشه جریان خون کافی دریافت نمی­کند و درمان فوری معمولاً ضروری است.

 

امتیازبندی نتیجه

امتیاز صفر به معنای عدم وجود کلسیم در قلب و احتمال بروز بسیار کم حملات قلبی در آینده می باشد.

نمره دهی ما بین 100 تا 300، به معنای افزایش احتمال بروز بیماری ها و حمات قلبی طی سه تا پنج سال آینده می باشد.

امتیاز بالای 300، به معنای بروز حملات قلبی شدید خواهد بود.

بعد از بررسی نتایج، تصمیمات زیر از سوی پزشک گرفته خواهد شد:

  • ادامه درمان
  • تغییر در داروهای مصرفی
  • تغییر در رژیم غذایی و ورزش
  • کم کردن وزن بیمار
  • تجویز تست های بیشتر

 

عوارض احتمالی اسکن

به طور کلی، این تست بی خطر و عوارض جانبی آن نادر است.

هیچ مطالعه ای، ایجاد عوارض طولانی مدت پس از قرارگیری در معرض این تابش ها را گزارش نکرده است. اما حین فرآیند ممکن است موارد زیر تجربه شود:

  • در صورت ابتلا به بیماری عروق کرونر، ممکن است دچار درد قفسه سینه شوید.
  • بی هوش شدن.
  • نامنظم شدن ضربان قلب.
  • درموارد نادری ممکن است حمله قلبی نیز رخ دهد.

 

هشدار

در صورت بروز موارد زیر پس از انجام تست استرس، با اورژانس تماس بگیرید یا به نزدیکترین بیمارستان مراجعه کنید:

  • درد قفسه سینه
  • مشکل در تنفس
  • سایر علائم شدید قلبی

 

نوشته های بیشتر:

پت سی تی اسکن

پت اسکن چیست؟