اسکن تیروئید نوعی تصویربرداری پزشکی هسته ای مانند اسکن هسته ای قلب است که برای ارزیابی نحوه عملکرد تیروئید، استفاده می شود.

تيروئيد غده اي است به شكل پروانه در جلوي گردن در پايين حنجره و بالاي استخوانهاي ترقوه، که دو نوع هورمون T4 و T3 را ترشح مي كند.

كار اين هورمون ها تنظيم چگونگي مصرف و ذخيره انرژي در بدن است. در حقيقت تيروئيد مسئول تنظيم سوخت و ساز بدن مي باشد.

 

بیماری های غده تیروئید:

  • کم کاری تیروئید
  • پرکاری تیروئید
  • سرطان مدولاری تیروئید
  • سرطان پاپیلاری تیروئید
  • تیروئیدیت
  • سرطان سرطان آناپلاستیک
  • سرطان هرتسل تیروئید

 

اسکن تیروئید Thyroid Scan  جهت بررسی انواع اختلالات غده تیروئید، تعیین اندازه و موقعیت آن به کار می رود.

با توجه به نمای اسکن، اختلاف بین گره های تیروئیدی پرکار و کم کار که نیاز به درمانهای متفاوتی دارند، قابل تشخیص است.

رادیوداروی مورد استفاده Tc-99m می باشد.

 

اسکن تیروئید به چه منظور استفاده می شود؟

این تصویربرداری پزشکی هسته ای، برای تعیین موارد زیر، به درخواست پزشک، انجام می شود:

  • اندازه و موقعیت غده تیروئید
  • کمک به تشخیص مشکلاتی چون پرکاری تیروئید، یا سرطان تیروئید
  • محاسبه میزان انتشار سرطان تیرویید
  • مشخص شدن عملکرد صحیح غده
  • بررسی ماهیت گره کشف شده
  • تشخیص مناطقی از ناهنجاری، مانند توده ها (گره ها) یا التهاب
  • تغییرات غده بعد از به استفاده از دارو، جراحی، رادیوتراپی یا شیمی درمانی

 

مراحل انجام اسکن تیروئید

  • در این اسکن از ماده رادیواکتیو به نام رادیو دارو یا رادیوتراکر استفاده می شود. این ماده به جریان خون تزریق، بلعیده یا به عنوان گاز استنشاق می شود.
  • به طور معمول ۲۴ ساعت قبل از اسکن، رادیوتراکر از طریق دهان، بلعیده می شوند.
  • رادیوتراکر تزریق داخل وریدی معمولاً حداکثر ۳۰ دقیقه قبل از آزمایش تجویز می شود.
  • این ماده در ناحیه ای از بدن که تحت معاینه قرار دارد جمع شده و در آنجا مقدار کمی انرژی به صورت پرتوهای گاما می دهد.
  • دوربین های ویژه این انرژی را تشخیص می دهند و با کمک رایانه، تصاویر را ایجاد می کنند.
  • زمان شروع تصویربرداری، بیمار روی یک میز معاینه متحرک دراز خواهید کشیده، سر خود را به عقب و گردن خود را دراز خواهد کرد.
  • سپس دوربین گاما از غده تیروئید از سه زاویه مختلف عکس می گیرد.
  • در حال عکس گرفتن، بیمار باید برای مدت کوتاهی ثابت بماند.
  • زمان اسکن واقعی برای اسکن تیروئید ۳۰ دقیقه یا کمتر است.

اسکن تیروئید

جذب تیروئید

  • به بیمار ید رادیواکتیو I-123 یا I-131 به صورت مایع یا کپسول برای بلعیدن داده می شود.
  • جذب تیروئید چندین ساعت تا 24 ساعت بعد آغاز می شود.
  • دو اندازه گیری جذب جداگانه در زمان های مختلف بدست می آید.
  • برای شروع تصویربرداری، بیمار روی یک صندلی رو به روی یک کاوشگر ثابت (بر روی غده تیروئید در گردن) قرار می گیرد.
  • زمان اسکن برای هر جذب تیروئید پنج دقیقه یا کمتر است.

 

نکاتی که باید رعایت شوند

  • نيازي به ناشتا بودن نيست.
  • با هماهنگي پزشک معالج، قرص متي مازول و پروپيل تيو اوراسيل، از سه روز و قرص لووتيروکسين از يک ماه قبل قطع شود.
  • مادر باردار و شیرده، مناسب اسکن هسته ای نمی باشد.
  • اطلاع به پزشک در صورت حساسیت به ید و داروها
  • مصرف داروها و یا بلع سایر مواد حاوی ید، جلبک دریایی، شربت های سرفه، مولتی ویتامین ها یا داروهای قلبی می تواند در نتیجه اسکن اثر بگذارد.
  • عدم آزمایشاتی مانند عکسبرداری با اشعه ایکس یا سی تی اسکن، جراحی یا درمان با استفاده از ماده حاجب یددار دو ماه قبل از اسکن.
  • جواهرات و سایر لوازم فلزی همراه بیمار نباشد.

 

فواید و معایب اسکن

هر روش درمانی یا تشخیصی می تواند مضراتی همراه با خود داشته باشد که می توان در این مورد با توجه به فواید زیاد و معایب کم، آن را روشی مطمئن دانست.

مزایای اسکن تیروئید

  • اسکن های پزشکی هسته ای مفیدترین اطلاعات تشخیصی یا درمانی را برای بسیاری از بیماری ها ارائه می دهند که با استفاده از سایر روش های تصویربرداری اغلب غیرقابل دستیابی است.
  • اسکن پزشکی هسته ای هزینه کمتری دارد و ممکن است اطلاعات دقیق تری نسبت به جراحی اکتشافی بدست آورد.
  • از آنجا که فقط دوز کمی رادیوتراکر استفاده می شود، امتحانات پزشکی هسته ای در معرض تابش نسبتاً کمی قرار دارند و خطر تابش بسیار کم است.
  • این روش هیچ عارضه جانبی طولانی مدتی ندارد.

 

معایب

  • واکنش های آلرژیک به رادیوتراکرها بسیار نادر و معمولاً خفیف هستند.
  • بیمار باید حساسیت های دارویی خود را بداند و به پزشک اطلاع دهد.
  • تزریق رادیوتور ممکن است باعث ایجاد درد و قرمزی جزئی شود.
  • اسکن تیروئید و جذب تیروئید در بیمارانی که باردار هستند انجام نمی شود
  • اقدامات پزشکی هسته ای می تواند زمانبر باشد.
  • وضوح تصویر تصاویر پزشکی هسته ای ممکن است به اندازه CT یا MRI نباشد.

 

اسکن تیروئید

 

نتایج اسکن

  • پزشک متخصص در تصویربرداری هسته ای تصاویر و نتایج اسکن تیروئید شما را ارزیابی می کند.
  • تصاویر طبیعی هیچ ناهنجاری در اندازه، شکل و محل غده تیروئید را نشان نمی دهد.
  • در این حالت، تیروئید رنگی یکنواخت روی تصویر خواهد داشت. نتایج عادی نشانگر عدم وجود بافت تیروئید و عدم گسترش سرطان تیروئید است.

 

نتایج غیر طبیعی اسکن تیروئید

  • اسکن غیر طبیعی تیروئید ممکن است یک تیروئید بزرگ یا خارج از موقعیت داشته باشد، که این نشانگر تومور احتمالی است.
  • لکه های قرمز رنگ روی تصویر نشان دهنده رشد غیر طبیعی در تیروئید است.
  • گواتر ندولر کلوئیدی، که به دلیل کمبود ید، نوعی بزرگ شدن تیروئید است
  • بیماری گریوز که نوعی پرکاری تیروئید است
  • تیروئیدیت بدون درد، که می تواند شامل جابجایی بین پرکاری تیروئید و کم کاری تیروئید باشد
  • گواتر سمی گره ای، که بزرگ شدن گره بر روی گواتر، موجود است

 

نتایج بررسی متاستاتیک

  • حالت غیرطبیعی گسترش سرطان تیروئید را نشان می دهد.
  •  بافت تیروئید باقیمانده پس از جراحی که غده را از بین می برد، همچنان باقی مانده است.